Today, Sunday, February 22, 2026, in the presence of the Dean of the College, Asst. Prof. Dr. Saman Hussein Omar, along with college members, students, and a number of external guests, a panel was held at the College of Languages on the occasion of International Mother Language Day. The distinguished speakers (Dr. Saad Qazi, Dr. Zhino Bakhtiar, Dr. Soran Bahaaddin, Dr. Rizgar Ismail, and Mr. Darya Surkêw) participated as panelists.
At the beginning of the panel, Dr. Saad Qazi delivered a speech highlighting that due to the global and regional oppression imposed on the Kurds by major powers and central governments, as well as the internal conditions of Kurdistan, the Kurdish language has been pushed back over the past century. In his speech, he emphasized that this issue must be examined geographically, educationally, constitutionally, legally, and economically, and be critically analyzed. He also stressed the intellectual responsibility of universities and academics in defending the mother tongue.
Afterwards, Dr. Soran Bahaaddin discussed the most prominent artificial intelligence applications, explaining how each of them understands and writes in Kurdish dialects. He noted that they can now speak or are attempting to speak in (Sorani, Kurmanji, Badini, Hawrami, Zazaki, and Luri). At this stage, they provide good translations in Sorani and Kurmanji, while they are still in the early stages of learning the other four dialects. He then addressed the role of universities in helping artificial intelligence reach a full stage of comprehension and reasoning in Kurdish.
“This ceremony was part of SDG 17, ‘Partnerships for the Goals,’ which focuses on strengthening international partnerships and cooperation to achieve sustainable development.”
ئەمڕۆ یەکشەممە 22ی شوباتی 2026 بە ئامادەبوونی ڕاگری کۆلێژ”پ.ی.د. سامان حوسێن عومەر” و مامۆستایان، قوتابییان و بەشێک لە میوانانی دەرەوە بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک پانێڵێک لەکۆلێژی زمان بەڕێوەچوو. بەڕێزان(د.سەعد قازی، د.ژینۆ بەختیار، د.سۆران بەهائەدین، د.ڕزگار اسماعیل و م. دەریا سورکێو) وەک قسەکەر بەشدارییان کرد.
لە پانێڵەکەدا سەرەتا د.سەعد قازی قسەی کرد و تیشکی خستەر ئەوەی کە بە هۆی ئەو ستەمە جیهانی و ناوچەییەی لەلایەن زلهێزەکان و دەوڵەتە ناوەندییەکان بەسەر کورددا سەپێندراوە، هەروەها بە هۆی بارودۆخی ناوخۆیی کوردستانەوە، زمانی کوردی لە سەدساڵی ڕابردوودا پاشەکشەی پێکراوە. ناوبراو لە وتارەکەیدا ئاماژەی بەوەدا کە پێویستە ئەم بابەتە لەڕووی جوگرافیایی، پەروەردەیی، دەستووری، قانوونی و ئابووری وەسف بکرێت و بە شێوەی ڕەخنەگرانە لێکبدرێتەوە و ئەرکی ڕۆشنبیرانەی زانکۆ و زانکۆیی لە پێناو بەرگریکردن لە زمانی دایکی شیبکرێتەوە.
دواتر د.سۆران بەهائەدین باسی دیارترین ئەپەکانی ژیری دەستکردی کرد، کە هەر یەک لەوانە تێگەیشتن و نووسینیان لە زارەکانی کوردی چۆنە، کە ئێستا دەتوانن یان هەوڵدەدەن بە (سۆرانی، کورمانجی، بادینی، هەورامی، زازاکی و لوڕی) قسە بکەن، لەم قۆناغەدا لە سۆرانی و کورمانجی وەرگێڕێکی باشن، لە چوار زاراکەی دیکەدا لە سەرەتای فێربوون، دواتر باسی ئەوەی کرد، ئەرکی زانکۆ چییە، بۆ ئەوەی ژیری دستکرد بە کوردی بگاتە قۆناغی تێگەیشتنی تەواو و بیرکردنەوە.
هەرلەمیانی پانێڵەکەدا د.ژینۆ بەختیار لە وتارەکەیدا باسی لە پەیوندی نێوان زار و (زمانی دایك) کرد، هەروەها مەبەست لەپاراستنی زار بۆ خزمەتی زمانی دایك چی ئەگرێتەوە؟ ڕێگەكانی پاراستنن بەنمونەوە ئاماژەی پێدرا، دیاریكردنی ئەوەی بەلەناوچونی زارێك بەشێك لە تایبەتمەندییەكانی زمانی دایك لەناودەچێت.
هەروەها د.ڕزگار اسماعیل وەک قسەکەری پانێڵەکە ئاماژەی بەوەکرد کە خوێندن بە زمانی دایک یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی گەشەی تەواوی منداڵ، چونکە کاریگەرییەکی قوڵی لەسەر گەشەی هزری، سۆزداری و کەلتووری و کۆمەڵایەتی منداڵ هەیە. کاتێک منداڵ بە زمانی دایکی خۆی دەخوێنێت، توانای تێگەیشتن و دەربڕینی بیرۆکەکانی بە شێوەیەکی سروشتی و ئاسانتر دەبێت، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ بنیاتنانی بنەمایەکی پتەو لە فێربووندا. لێکۆڵینەوەکان دەریانخستووە، منداڵان کاتێک بە زمانی دایکیان دەست بە خوێندن دەکەن، لە بوارەکانی خوێندنەوە، نووسین، قسەکردن سەرکەوتووترن، چونکە چەمکە سەرەتاییەکان بە زمانی خۆیان فێر دەبن ،پێش ئەوەی بە زمانێکی دیکە فێری ببن.
پێچەوانەوە نەخوێندن بە زمانی دایک کاریگەریی نەرێنی لەسەر منداڵ لە ڕووی (دەرونی ، کەلتووری، کەسێتی،….هتد) دروستدەکات.
بەڕێز م.دەریا سورکێویش لە کۆڕەکە بەچەند پارچە شیعرێک زیاتر ڕەونەق و خۆشی بە چالاکییەکە بەخشی.
